از بیماری شقاق مقعدی یا فیشر چه می‌دانید؟

۳۰ تیر ۱۳۹۷
از بیماری شقاق مقعدی یا فیشر چه می‌دانید؟

با وجود پیشرفت‌های حائز اهمیت در علم درمان کم ‌عارضه بسیاری از بیماری‌ها به خصوص بیماری‌های مربوط به سیستم گوارشی و ناحیه مقعد هنوز شاهد بی توجهی و ناآگاهی افراد نسبت به سلامت خود و پیگیری درمان مشکلات مقعدی هستیم.
ترس از معاینه ناحیه مقعدی و یا احساس خجالت و شرمساری نیز باعث می‌شود تا افراد مشکلات مقعدی چون بیماری فیشر را جدی نگرفته و در زمان مراجعه به پزشک تعلل کنند. ناآگاهی افراد از ابداع روش‌های نوین درمانی و همچنین بی اطلاعی از وجود برخی بیماریهای مقعدی چون شقاق که نیازمند درمان به موقع و پیگیری فوری است باعث شده تا افراد درد و ناراحتی ناحیه را تحمل کرده و از مراجعه به پزشک جهت بهبودی و دریافت درمان مناسب خودداری کنند.
از طرفی بسیاری از افراد این بیماری را با بیماری هموروئید اشتباه گرفته و درمان‌های خودسرانه و غلط خانگی و گیاهی برای خود یا دیگران تجویز و یا استفاده می‌کنند که نه تنها منجر به بهبودی فرد نشده بلکه باعث تشدید آسیب بافتی محل و از دست رفتن فرصت طلایی بهره بردن از درمان‌های ساده و حداقلی خواهد شد.
متأسفانه آموزش‌های صحیحی درباره نحوه مراقبت از خود در برابر بیماری‌های ناحیه مقعد وجود نداشته و یک عادت غلط چون زور زدن اضافی و بیش از حد حین دفع مدفوع از دوران کودکی می‌تواند زمینه ساز ابتلای فرد به بیماری فیشر باشد. بهتر است تا افراد نحوه صحیح اجابت مزاج طبیعی را یاد بگیرند. همچنین با کنترل رژیم غذایی خود و مصرف مایعات فراوان به قوام طبیعی مدفوع کمک کرده و با رعایت بهداشت ناحیه از بیماری‌های مرتبط با دریچه مقعد جلوگیری کنند.

بیماری شقاق مقعدی یا فیشر چیست؟

شقاق یا فیشر از جمله بیماری‌های مقعدی است که کمتر به گوش مردم عادی رسیده است و متأسفانه اطلاعات درست کمی درباره این بیماری میان مردم در حال مبادله بوده و در اغلب موارد با بیماری هموروئید یکسان تصور می‌شود.اگر به ترک‌های پوستی ایجاد شده در فصل‌های سرد سال در اطراف لب که معمولاً برای بسیاری افراد ملموس و قابل تجربه است، دقت نمایید به راحتی متوجه مفهوم این بیماری خواهید شد. این ترک و آسیب بافتی که به شکل یک شکاف و از هم گسیختگی بافتی در ناحیه دیواره مقعد بروز می‌کند شقاق مقعدی یا فیشر نام داشته و فوق العاده دردناک و آزار دهنده است.

به صورتی که می‌تواند اجابت مزاج و زندگی عادی روزمره فرد را دچار اختلال کرده و حتی باعث خودداری فرد از عمل دفع به خاطر تحمل درد زیاد در ناحیه شود که البته نتیجه عکس داشته و با هر بار تاخیر در عمل دفع فشار وارد بر ناحیه به دلیل خشک و سفت شدن مدفوع بیشتر خواهد شد. بیماری شقاق در بارداری هم مشاهده می شود که میتواند علل مختلفی داشته باشد.  بیماری شقاق در کودکان و نوزادان هم دیده می شود، گرچه شیوع زیادی ندارد اما به دلیل اهمیت و دردناک بودن این بیماری باید سریع تر تحت درمان قرار گیرد.

علت شقاق مقعدی یا فیشر چیست؟

اگرچه هنوز علت دقیق و واضخی برای ابتلا به بیماری شقاق مقعدی یافت نشده است ولی به نظر می‌رسد معمولاً اعمال فشار بیش از اندازه در زمان دفع مدفوع باعث کشیدگی دیواره مقعد و ایجاد ترک بافتی در آن خواهد شد. این فشار در اکثر مواقع در هنگام ابتلا به اسهال و یا یبوست شدید و مکرر بروز می‌کند.با این حال این بیماری گاهی با انواع بیماری‌های زمینه‌ای دریچه مقعد و کف لگن مانند گرفتگی یا اسپاسم عضلانی دریچه مقعد که با درجاتی از فشار خود به خودی در ناحیه همراه است، بروز خواهد کرد. بنابراین تصمیم‌گیری درباره درمان مؤثر این بیماری مستلزم آگاهی از علت دقیق ایجاد بیماری فیشر یا شقاق مقعدی در فرد بوده و بدون انجام بررسی‌های لازم تشخیصی نمی‌توان به درستی در جهت درمان فرد اقدام نمود.

علایم بیماری فیشر یا شقاق مقعدی چیست؟

بیماری فیشر یا شقاق مقعدی به دلیل آسیب بافتی در ناحیه مقعد می‌تواند با علایم مختلفی همراه باشد. البته تعداد علایم و شدت آن در افراد مختلف بسته به علت به وجود آورنده بیماری نیز می‌تواند متفاوت باشد که لازم است تا فرد به وجود این علایم در خود دقت نموده و در صورت بروز پزشک خود را از وجود آن مطلع سازد. این علایم عبارت اند از:

  • درد مقعدی: ناحیه انتهایی دریچه مقعد دارای اعصاب و گیرنده‌های درد فراوانی است که این حالت در صورت آسیب بافتی در محل می‌تواند با درد شدید همراه باشد.
  • درد هم زمان با اجابت مزاج و یا بعد از آن: خروج مدفوع می‌تواند حالت کششی بر روی ترک ایجاد شده در دیواره مقعد ایجاد کرده و باعث تشدید احساس درد در محل شود. معمولاً عبور مدفوع حجیم و پر فشار حین ابتلا به اسهال و یا مدفوع سفت و زورکی حین ابتلا به یبوست این حالت را تشدید می‌کند.
  • خونریزی مقعدی: با عمیق شدن ترک ایجاد شده در دیواره مقعد ممکن است مویرگ‌های ناحیه نیز دچار آسیب شده و منجر به خونریزی قرمز روشن در فرد شوند. زیرا این خون از همان قسمت انتهایی مقعد جاری شده و حالت تازگی خود را حفظ خواهد کرد.
  • وجود خون جدا بر روی مدفوع: طبیعی است که در صورت خونریزی در دیواره مقعد به شکل جداگانه از مدفوع بر روی کف سرویس بهداشتی و یا سطح مدفوع رؤیت شود و یا فرد هنگام خشک نمودن مقعد بعد از اجابت مزاج با دستمال توالت خونین مواجه گردد.
  • بروز زائده‌ی اضافی کوچک در محل: این نشانه نیز بیشتر در شقاق مقعدی مزمن رؤیت شده و به شکل یک گوشت اضافی کوچک در انتهای شکاف ایجاد شده ظاهر می‌شود.
  • سوزش و خارش مقعدی: ترشحات تند و اسیدی مدفوع و یا روده می‌تواند منجر به احساس سوزش و یا خارش در محل ترک بافتی و یا اطراف آن شود.
  • ترک بافتی مقعد: معمولاً در موارد مزمن بیماری فیشر یک ترک واضح در دیواره مقعد دیده خواهد شد که تا قسمت بیرونی مقعد هم کشیده شده است.

تشخیص بیماری فیشر یا شقاق مقعدی چگونه میسر می‌شود؟

برای درمان مطلوب بیماری شقاق مقعدی لازم است تا علت و نوع بیماری و حتی شدت آن به درستی و با دقت توسط پزشک مربوطه تشخیص داده شود. معمولاً زمان نقش تعیین کننده در تشخیص نوع بیماری فیشر دارد و مدت زمان دو ماه ابتدایی ابتلا به این بیماری مرحله حاد در نظر گرفته خواهد شد و از بعد این مدت با عمیق شدن ترک بافتی محل، بیماری وارد مرحله مزمن خود خواهد شد.معمولاً بیشتر شقاق‌های مقعدی با چشم و توسط مشاهده و معاینه بالینی قابل تشخیص بوده ولی در مواردی ممکن است تا فرد برای تمایز سایر بیماری‌های مقعدی احتمالی تحت تست‌های کمک تشخیصی دیگری چون سیگموئیدسکوپی و یا حتی بیوپسی مقعد قرار بگیرد.

درمان بیماری فیشر یا شقاق مقعدی چیست؟

پس از تشخیص صحیح نوع بیماری فیشر و شدت آن توسط پزشک درمان‌های دارویی و یا غیر دارویی چون انواع روشهای جراحی فیشرکتومی و یا اسفنکتروتومی و یا اتساع دریچه مقعد توصیه خواهد شد. در مواردی هم میتوان از درمان خانگی شقاق مقعدی استفاده کرد.داروهای شل‌کننده و بی‌حس‌کننده و افزایش‌دهنده جریان خون می‌توانند در مراحل حاد بیماری مؤثر واقع شوند.اما با مزمن شدن بیماری و ورود آن به چرخه معیوب و عدم پاسخ به درمان دارویی لازم است تا فرد تحت عمل جراحی قرار بگیرد ولی از آن‌جایی که جراحی باز سنتی با درد و خونریزی و عوارض پس از عمل همراه است روش‌های درمانی نوین دیگری با اشعه لیزر پیشنهاد می‌شود که نه تنها با خونریزی و درد همراه نبوده بلکه با مسدود نمودن سر عروق و اعصاب ناحیه تحت جراحی به تسریع روند بهبودی فرد کمک کرده و نیاز به مراقبت‌های سخت پس از جراحی‌های سنتی نخواهد داشت.

معمولاً در جراحی مربوطه نیازی به برداشت خود زخم نبوده و با رفع اسپاسم و فشار وارد بر دریچه مقعد و برداشت قسمتی از عضله دریچه مقعد ترک خود به خود بهبود خواهد یافت. مهم‌تر از همه با اتمام عمل جراحی فرد از درد و ناراحتی ناشی از فیشر رها شده و می‌تواند در همان روز درمان لیزری ترخیص شده به خانه بازگردد و از روز بعد زندگی عادی روزمره خود را داشته نیازی به مراقبت و حمایت دیگران پیدا نکند.

حتی با کمک این روش نوین لیزری دیگر نیازی به استراحت طولانی مدت و یا استراحت مطلق نخواهد بود و فرد می‌تواند بدون مشکل به محل کار خود بازگردد . اما برای درمان و بهبودی تضمینی لازم است تا از عوامل محرکی چون ابتلا به اسهال و یبوست شدید دوری شود و تغییرات مطلوب در سبک زندگی و رژیم غذایی فرد ایجاد شده و از همان دوران کودکی آموزش‌های صحیح مراقبتی از ناحیه مقعد به فرد داده شود.

با وجود روش‌های نوین لیزری فرد سرپایی و تحت بی‌حسی موضعی درمان خواهد شد و نیازی به بستری شدن در بیمارستان و یا قرار گرفتن در معرض آلودگی محیطی و عوارض عفونی نبوده و نیاز به استفاده از داروهای بیهوشی نخواهد داشت. این روش نوین از کم خطر و کم عارضه‌ترین روش‌های درمانی بیماری فیشر یا شقاق مقعدی به شمار می‌رود که طرفداران بسیاری در سراسر جهان دارد.

0

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *